Gorsedh Kernow
 | |
| Ensampel a |
gorsedh  |
|---|---|
| Dalleth/Fondya |
1928 |
| Penn an fondyans |
Bardh Meur |
| Fondyer |
Henry Jenner |
| Ragresegydh |
Berdh Kernow kyns 1928 |
| Pennplas |
Kernow |
| Gwiasva |
https://gorsedhkernow.org.uk/ |
 Restrennow kelmys war Gemmyn Wikimedia | |
Gorsedh Kernow yw kowethyans rag avonsya an wonisogeth keltek kenedhlek a Gernow yn pub furv, y'ga mysk Kernewek, istori, lien, art, ilow, dons ha sport. Selys veu yn 1928 herwydh Gorsedd Kembra, synsys ena a-dhia dermyn Iolo Morgannwg. Yma hwor yn Breten Vyghan, synsys a-dhia 1899. Gorsedh yw kuntelles bardhek; y teu a hen ger keltek gans an styr "tron", furvys a "gor" ha "sedh".
An Orsedh a wra berdh pub bledhen. Berdh Gorsedh Kernow a rester kesstrifow, pewasow, solempnyansow ha hwarvosow erel. An Bardh Meur a-lemmyn yw Gwythvosen, Jenefer Lowe. Pub bardh a gemmer hanow bardhek yn Kernewek.
An chif darvos yn bledhen an Orsedh yw an Esedhvos. Kehaval kernewek yw orth Eisteddfod Kembra. Synsys yw pub bledhen yn tyller dyffrans yn kynsa pennseythen a vis Gwynngala. Kres an darvos yw solempnyans bardhek Gorsedh Kernow, pan guntel an verdh oll warbarth.
Hwarvosow aral a vri yw Gwarnyans an Orsedh hag Awen. Ynwedh, yma pewasow dylloryon Holyer an Gof, hag a re hanafow ha testskrifow dhe lyvrow, ha Pewasow an Orsedh, hag a re testskrifow aswonvos ha Medalennow Awen dhe ragdresow gonisogethel ha kemenethel.
Medrasow
[golegi | pennfenten]Medrasow an Orsedh yw dhe vaga perthynyansow yntra Kernow ha broyow keltek erel, avonsya kesoberyans ha keskowethyans ynter an re na neb a ober a-barth enor Kernow, kenertha studhyans ha devnydh a’n yeth Kernewek, kenertha studhyans istori, lien, art, ilow, sport Kernewek ha testennow kelmys, ha dyllans a oberennow a-dro dhe destennow a’n par na, skoodhya restrans Esedhvos Kernow ha restra solempnita Gorsedh Kernow bledhynnyek.
Istori
[golegi | pennfenten]Henry Jenner re beu ordenys gans Gorsedh Breten Vyghan yn 1903, ha gans erel ordenys seulabrys gans Arghdhrewydh Kembra, ev a fondyas Gorsedh Kernow yn Gwynngala 1928 gans solempnyans yn Dons Meyn Bosskawen hag yth o ev an kynsa Bardh Meur. Kannasow Gorsedd Kembra, eth bardh, dewdhek den dhe vos berdhys, eseli an Keffrysyans a Gowethasow Kernow Goth ha meryon seyth ranndir Kernow a veu y'n kylgh. Ledyas gans Band Arghans Pennsans, i a geskerdhas a Bargen Tir Bosskawen dhe'n dons men. Synsys veu an solempnyans yn Kernewek, Kembrek ha Sowsnek ha gorfennys gans Bro Goth Agan Tasow.
Yn 1930, y feu ervriys dhe amyttya Berdh Enor a bowyow erel hag yn 1932 i a dhallathas amyttya berdh 'an yeth' rag sleyneth yn Kernewek, kyn fe an nivel a frethter isel kehevlys orth an jydh hedhyw.
Re beu an Esedhvos synsys pub bledhen yn ygor, marnas dres Nessa Bresel an Bys pan nag esa marnas solempnyansow byghan yn Chylason ha Gwithti Kernow. Yn 2020 y feu solempnita saw ha pellhes yn socyal drefen kurungylgh 19.
Wosa 1939, Konsel Gorsedh Kernow a gomendyas regalya keworransel, ow pysi orth Tan Dyvarow, Francis Cargeeg, dhe dhesinya ha gwruthyl regalya nowydh rag an Bardh Meur, Kannas an Bardh Meur ha'n Skrifenyas, keffrys ha dew benn rag lorghow an marshalls. Dres termtn, y feu moy a dharnow keworrys, y'ga mysk plastrons rag Berdh Meur kyns, gwrys ynwedh gans Cargeeg. Y feu mow a metelweyth gwrys gans John Turner ha Cyril Orchard.
An Orsedh a adoptyas an Furv Skrifys Savonek yn 2009, owth usya Kernewek Unyes kyns henna.
Tylleryow yn Kernow a-dhia 1928
[golegi | pennfenten]
|
|
Solempnita an Orsedh
[golegi | pennfenten]Yma meur a rannow an Orsedh hag yw pur bosek, meur anedha selys war Orsedh Kembra, ha boghes re janjyas dres an bledhynnyow. An solempnita a dhalleth gans hwytha Korn Gwlas dhe beswar poynt an mornaswydh, galow arwedhek orth Kernow oll. Garm Kres yw performys gans an Bardh Meur, neb a arm teyrgweyth "Eus kres?". Teyrgweyth an verdh a wortheb "Kres!", hag ena an Orsedh yw deklaryes dhe vos ygor.
Offryn Frutys an Nor, arwedhek a rohow Duw orth denses, yw performys gans Arlodhes Kernow, benyn neb a akt a-barth benenes ha fleghes Kernow. Ena, kenys yw Arta ev a Dheu, hymna gans geryow yn kever Arthur Gernow, skrifys gans Nance. Y lever y fydh Arthur dehwelys dhe dhaskor kenedhleth Kernow. Degemerys yw hemma gans an verdh avel arwodh Spyrys an Geltyon.
Kovheans Eseli usi Tremenys a sew, ow lenna henwyn an verdh re verwis a-dhia an Orsedh kyns. Ena yma Degemeryans an Verdh Nowydh, gwiw rag holya hemma ha diskwedhes bos ober an Orsedh ow pesya hwath.
Yma arethyow berr gans kannasow Gorsedd Cymru ha Gourseiz Breizh. Y'n termyn eus passyes, y feu orth an poynt ma Pewasow an Orsedh ros, mes y'n dedhyow ma hemm yw gorthugher diblans, a-varra y'n Esedhvos. An verdh a de lelder orth Kernow avel Kenedhel Geltek war Gledha Myghtern Arthur; berdh ny yll tochya an kledha y honan a worr leuv war skoodh an bardh a-ragdha neb a'n toch.Kenys yw gans peub Bro Goth Agan Tasow, degemerys avel kan an Geltyon orth an Guntelles Keltek yn Karnarvon yn 1904. Ena, an Arm Kres yw dasleverys ha deges yw an Orsedh.
Berdh Meur ha Kannasow
[golegi | pennfenten]Rol a Verdh Meur Gorsedh Kernow a-dhia 1928
[golegi | pennfenten]
|
|
Rol a Gannasow Gorsedh Kernow a-dhia 1928
[golegi | pennfenten]
|
|
Pewasow
[golegi | pennfenten]An Orsedh a re pewas dhe lies den ha bagas pub bledhen. A-dhia 1937, res veu pewas rag kesstrivyans liennek, ow komprehendya tri klass: gwersyow, yeth plen po drama unn akt. A-dhia 1962 yn rag, an gwaynyer a gavas an Skala-Ros Mordon-Caradar, po rag gwersyow po yeth plen. Gwaynyer an kesstrivyans aral a gavas an Gwrys Kernewek. Kyn feu hemma hedhys kyns, an hengov ma re beu dastallethys yn 2026.
Res yw Pewas Map Trevethan gans an Orsedh dhe esel a Gowethas Kernewek kevrennys gans Kowethas Kernewek Loundres 'rag gonisogethow dhe Gernow gans den neb a drig tu ves a Gernow'. Skoos Kowethas Kernewek Loundres yw res dhe dhen 'rag Gonisogeth Arbennik a-barth Kernow ha tus Gernewek'.
Dervynnow
[golegi | pennfenten]- Jenkin, John Chirgwin (2007). Byrth Gorseth Kernow 1928-2007: Bards of the Gorseth of Cornwall. Gorseth Kernow. ISBN 1-903668-01-6.
Gwiasva
[golegi | pennfenten]Yma'n erthygel ma owth usya an Furv Skrifys Savonek a-barth Kernowek kres.
 |
Porth Kernow – Tre rag folennow ha klassys Wikipedya a-dro dhe Gernow. |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||