Sodiom

Dhyworth Wikipedya, an godhoniador rydh
Jump to navigation Jump to search
Na (Sodium).jpg
Na-TableImage.svg
Ensampel a'n re ma a sew Elven gymyk, stoff sempel Edit this on Wikidata
Klass alkan lisliwennek, alkan, stokk-s Edit this on Wikidata
Dydhyas diskudhans 1807 Edit this on Wikidata
Niver atomek 11 Edit this on Wikidata
Aray an elektrons 1s² 2s² 2p⁶ 3s¹, [Ne] 3s¹ Edit this on Wikidata
ElektronegedhegedhEdit this on Wikidata
Studh oksidyans −1, 1, 0 Edit this on Wikidata
Rann a period 3, bagas 1, alkan lisliwennek Edit this on Wikidata
Gwradh 190, 154, 227, 180 Edit this on Wikidata
Commons page Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Elven gymyk yw sodiom, niver 11 y'n Vosen Beriodek. Y furvell gymyk yw Na. An hanow a dheu dhyworth an ger Sowsnek soda, hanow an furvell a dheu dhyworth an ger Latinek natrium, ow styrya soda ynwedh. Essensek yw sodiom dhe enevales, mes le essensek yw dhe blansow. Sodiom a wra rewlya gwaskedh goos ha gwaskedh osmotik. Res yw dhe'n korf kemeres provians reyth drefen sodiom dhe vos kellys a'n korf dre'n lonethi.

Kampollys veu sodiom karbonat (soda - Na2CO3) y'n Bibel. Usys yw dhe weres golghi ha gul gweder y'n termyn eus passyes. Kevrin veu komposyans holan ha soda, ha Lavoisier y honan a dybis bos nitrojen ynna. Syr Humphrey Davy, an kymygydh a Gernow, a dhiskudhas alkan sodiom yn 1807 pan wrug devnydhya elektrolysans dhe lehe soda tanek, sodiom hidroksid NaOH (caustic soda) dhe alkan sodiom.

Askorrys yw sodiom dhyworth halit Na3(CO3)(HCO3). Kevys yw yn Almayn, Poloni ha'n Statys Unys, a-dro dhe 200 milvil tunnas an vledhen, orth pompya dowr tomm yn-nans tell dh'y hedeudhi ha pompya brin yn-bann. Usys yw brin dre vras y'n diwysyans kymyk (60%) dhe wul klorin ha sodiom hidroksid. 20% anedha a dhe'n dhiwysyans boos avel keveythyans, ha'n 20% aral dhe worra war'n fordhow y'n gwav. Sodiom hidroksid yw chyf lisliwen an diwysyans, hag usys yw y'n chi dhe glerhe karthpibow. Yth edhom dhe'n diwysyans gweder a dhevnydh sodiom karbonat, hag usys yw yn diwosow pik-pik. Usys yw alkan sodiom yn golowysi stret.

Poos atomek sodiom yw 22.99, y boynt teudhi yw 98°C ha'y boynt bryjyon yw 883°C. Y dhosedh yw 0.97kg an liter. Alkan medhel gwynn-arghansek yw hag a dhasober yn ayr ha dowr. Synsys yw yn dann parafyn.

Mirva[golegi | pennfenten]