Klorin

Dhyworth Wikipedya, an godhoniador rydh
Jump to navigation Jump to search
Chlorine liquid in an ampoule.jpg
Cl-TableImage.svg
Ensampel a Elven gymyk, medhegneth essensek Edit this on Wikidata
Klass dialkan diatomek, bagas 17 Edit this on Wikidata
Dydhyas diskudhans 1774 Edit this on Wikidata
Niver atomek 17 Edit this on Wikidata
Aray an elektrons [Ne] 3s² 3p⁵, 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁵ Edit this on Wikidata
ElektronegedhegedhEdit this on Wikidata
Studh oksidyans −1, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 Edit this on Wikidata
Rann a period 3, bagas 17 Edit this on Wikidata
Commons page Restrennow kelmys war Gemmyn Wikimedia

Elven gymyk yw klorin, niver 17 y'n Vosen Beriodek. An hanow a dheu dhyworth an ger Greka chloros, ow styrya melynwyrdh. Peryllus ha dasoberus yw klorin, an elven hag a eksist avel molekulen Cl2, mes sad ha salow yw klorid, atom a glorin hag a geworras elektron, skrifys Cl-.

Essensek yw klorid (Cl-) dhe lies eghen, ow komprehendya tus, ha nebes anwenonek yw. Gass klorin (Cl2) yw fest gwenonek. Ev a wra effeythya lagasow ha skevens gans keskrunyans byghan, mar vyghan avel 3 rann an vilvil y'n ayr. Merwel yw anella ayr gans keskrunyans a 500 rann an vilvil rag pymp mynysen. Usys o yn Kynsa Bresel an Norvys avel arv. 5000 a verwis dyworto bys dhe dhevnydh maskow gass. Askorrys yw trenken hydroklorik y'n sagh boos dhe weres trethans boos.

Yma edhom dhe dus a 3g a glorid pub dydh. Komprehendys yw yn lies boos dyghtys avel holan (Sodiom Klorid, NaCl).

Askorrys veu klorin rag an kynsa prys gans Carl Wilhelm Scheele yn Uppsala, Sweden, yn 1774. Ev a dommhas trenken hydroklorik gans manganes dioksid dhe wul gass gwerek doos gans fler tagek. James Watt a dhiskudhas y kyllir usya klorin rag kanna. Usys yw sodiom hypoklorit hedhyw hwath yn chiow rag kanna ha glannhe. Askorrys yw moy ha 160 milvil tunnas pub bledhen. Usys yw avel kymygennow yn diwysyans (30%), PVC (polyvinyl klorid)(25%), purhe dowr (20%), teudhoryon (15%) ha dowrow kanna (10%). Usys veu klorin dhe burhe dowr y'n kynsa prys yn Maidstone, Pow Sows, yn 1897 dhe dhigelmi tardh tyfoyd. Erbynn hedhyw usys yw y'n keth fordh yn ollvysel. Awos hemma yma le a glevesow kepar ha tyfoyd, colera ha meningitis y'n norvys.

Klorin yw rann a lies kesstoff defolya: an ladher hwesker DDT, oyl ynjynorieth avel PCB ha gassys rewi aswonnys avel klorofluorokarbonow (CFC). Wosa diskudhyans effeyth CFCow war an Gwiskas Ozon, sinys veu an Protokol Montreal yn 1987 dh'aga hontrolya.

Poos atomek yw 35.47, y boynt treudhi yw -101°C ha'y boynt bryjyon yw -34°C. Gass melynwyrdh doos flerek yw. Pur dhasoberus yw gans elvennow erel.

Mirva[golegi | pennfenten]