Zirkoniom

Dhyworth Wikipedya, an godhoniador rydh
Jump to navigation Jump to search
Zirconium crystal bar and 1cm3 cube.jpg
Zr-TableImage.svg
Ensampel a'n re ma a sew Elven gymyk, polter helosk Edit this on Wikidata
Klass alkan tremenyans, period 5 Edit this on Wikidata
Furvell gymyk Zr edit this on wikidata
Dydhyas diskudhans 1789 Edit this on Wikidata
Niver atomek 40 Edit this on Wikidata
ElektronegedhegedhEdit this on Wikidata
Rann a period 5, bagas 4 Edit this on Wikidata
Commons page Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Elven gymyk yw zirkoniom, niver 40 y'n Vosen Beriodek. Y furvell gymyk yw Zr. An hanow a dheu dhyworth hanow an moon zirkon (dhyworth an ger Persek zar-gun, ow styrya 'avel owr'). Kevys yw zirkoniom yn spektrum ster klass-S, meyn kawos ha kerrygi dhyworth an Loor. Nyns eus rann vewoniethel dhe zirkoniom, mes nyns yw y holanow gwenonek.

Yma zirkoniom yn gemmow zirkon, feth hag veu diskudhys yn 1789 gans Martin Heinrich Klaproth (1743-1817). Sir Humphrey Davy a assayas enyshe zirkoniom der elektrolysans, mes ev a wrug fyllell. Enyshes veu zirkoniom rag an kynsa prys yn 1824 gans Jöns Jacob Berzelius (1779-1848). Kales ha brottel yw alkan zirkoniom may nag yw pur, mes es y dhyghtya yw an alkan pur.

An chyf monow yw zirkon (ZrSiO4), kevys yn Ostrali, an Statys Unys ha Shri Lanka, ha baddeleyit (zirkoniom oksid, ZrO2), kevys yn Brasil. Askorrans ollvesel yw a-dro dhe 7,000 tunnas an vledhen. Usys yw yn priweyth, daffar hag a worthsevel tommder avel fornow, gweder, kymygennow ha kesalkenyow. Priweyth gwrys a zirkoniom a gyv devnydh avel kellyl, gwelsow ha daffar golf. Gwerthys yw zirkonow avel gemmweyth ynwedh. Usys yw an brass ranna a askorrans ollvysel an alkan yn dasoberoryon nuklerek.

Poos atomek zirkoniom yw 91.22, y boynt teudhi yw 1852°C ha'y boynt bryjyon yw 4377°C. Y dhosedh yw yw 6.5kg an liter. Alkan kales lenter arghansek yw, hag a worthsevel kesknians yn ta.

Mirva[golegi | pennfenten]