Tungsten

Dhyworth Wikipedya, an godhoniador rydh
Jump to navigation Jump to search
Wolfram evaporated crystals and 1cm3 cube.jpg
W-TableImage.svg
Ensampel a Elven gymyk, electron medium Edit this on Wikidata
Klass alkan, alkan poos, alkan tremenyans Edit this on Wikidata
Furvell gymykedit this on wikidata
Dydhyas diskudhans 1783 Edit this on Wikidata
Niver atomek 74 Edit this on Wikidata
Elektronegedhegedh 2.36 Edit this on Wikidata
Rann a period 6, bagas 6 Edit this on Wikidata
Commons page Restrennow kelmys war Gemmyn Wikimedia

Elven gymyk yw tungsten, niver 74 y'n Vosen Beriodek. Y furvell gymyk yw W. An hanow a dheu dhyworth an geryow Swedek tung sten, ow styrya men poos. Usys yw an hanow tungsten yn Kernewek, Sowsnek, Frynkek ha niver a yethow erel. An furvell a dheu dhyworth wolfram, an hanow usys y'n rann vrassa a yethow Europek, dhyworth an Almaynek wolf rahm, ow styrya bleydh mostedhes. An moon wolframit a wre kawsya kudynnow orth teudhi sten.

Nebes gwenonek yw tungsten, ha polter an elven a serr kroghen ha lagasow. Mes yth edhom dhe nebes bakteria a dungsten ogas dhe fenestri hidro-tesel y'n downvor.

Enesves tungsten rag an kynsa prys gans Carl Wilhelm Scheele yn 1781 mes ny wrug ev an hwithrans dhe dhiskwedhes yn dyblans ev dhe dhiskudha'n elven. Dew vroder, Juan José Elhuyar (1754-1796) ha Fausto Elhuyar (1755-1833) a hwithras wolframit yn Vergara yn Spayn, hag aswonnys yns avel an dhiskudhoryon.

Y'n 17ves kansvledhen yn China, gwrioryon priweyth a wre devnydh a dungsten dhe ri liw aval gwlanek. Keworra tungsten dhe horn a askorr eghen gwell ages dur, usys yn efan y'n 20ves kansvledhen dhe wul arvow. Kreffa ha kalessa yw kesalkan a dhur gans 5% tungsten, ytho usys veu dhe wul gonnow ha tanbellenigow.

Chyf monow tungsten yw wolframit (Fe,Mn)WO4 ha scheelit CaWO4, dre vras yn China (diw rann a deyr a brovians ollvysel). Askorrys yw a-dro dhe 84,000 tunnas a dungsten an vledhen. Usys yw yn bollenigow golow hag yn fornow tempredh ughel. Pur es yw dhe wul gwiver dhyworto. Pur dhe les yw yn kesalkenyow ynwedh, yn arbennek gans dur. Dur 'tooth ughel' a gomprehend a-dro dhe 7% tungsten, hag usys yw yn tappow ha lownyow heskennow. An devnydh moyha posek rag tungsten (40% a askorrans ollvysel) yw karbid limys (cemented carbide), aswonnys ynwedh avel kalesalkan po cermet. An chyf kesrann yw tungsten karbid (WC). Usys yw dhe wul terder (rag oyl ha medhegneth dens), bleynyow pluvennow pennpel, fustow golf ha dartyow.

Poos atomek tungsten yw 183.84, y boynt teudhi yw 3422°C ha'y boynt bryjyon yw 5555°C, an ughella a bub elven oll dhe'n dhew. Y dhosedh yw 19.3kg an liter.

Mirva[golegi | pennfenten]