Teloriom

Dhyworth Wikipedya, an godhoniador rydh
Jump to navigation Jump to search
Tellurium element 2.jpg
Te-TableImage.svg
Ensampel a'n re ma a sew Elven gymyk, flammable solid Edit this on Wikidata
Klass period 5, metalloid, group 16 Edit this on Wikidata
Furvell gymyk Te edit this on wikidata
Dydhyas diskudhans 1783 Edit this on Wikidata
Niver atomek 52 Edit this on Wikidata
Elektronegedhegedh 2.1 Edit this on Wikidata
Rann a period 5, group 16 Edit this on Wikidata
Commons page Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Elven gymyk yw teloriom, niver 52 y'n Vosen Beriodek. Y furvell gymyk yw Te. An hanow a dheu dhyworth an ger tellus, hanow Latinek rag an Norvys.

Nyns eus rann y'n korf denel dhe deloriom. Nyns yw gwenonek, mes ev a wra kawsya drog anal ha fler korf (henwys yn Sowsnek tellurium breath). Diskudhys veu yn 1783 gans Franz-Joseph Müller von Reichenstein (1740-1825) yn Sibiu, Romani, mes henwys veu gans Martin Klaproth (1743-1817), kymygydh Almaynek.

Kevys yw avel alkan yn naturel, mes pur danow yw henna. Tanow yw monow teloriom maga ta, kepar ha calaverit (AuTe2), sylvanit (AgAuTe4) ha tellurit (TeO2), mes ny usys yns avel pennfenten an elven. Askorrys yw 110 tunnas a'n alkan an vledhen, avel isaskorr purhe kober. Hanter-alkan yw telorion, ha kevys yw herwydh usadow avel polter loos. Gorrys yw yn kesalkenyow gans kober ha dur dinam dhe wellhe es y dhyghtyans, ha dhe blobm (0.05%) dh'y grevhe. Usys yw ynwedh gans kadmiom yn panellow howlek ha hanter-kendegoryon y'n diwysyans elektronek.

Poos atomek tloriom yw 127.60, y boynt teudhi yw 450°C ha'y boynt bryjyon yw 990°C. Y dhosedh yw 6.2kg an liter. Hanter-alkan gwynn-arghansek lentrus yw teloriom mes kavadow yw ynwedh avel polter loos tewl.

Mirva[golegi | pennfenten]