Rodiom

Dhyworth Wikipedya, an godhoniador rydh
Jump to navigation Jump to search
Rhodium powder pressed melted.jpg
Rh-TableImage.svg
Ensampel a'n re ma a sew Elven gymyk, combustible powder Edit this on Wikidata
Klass period 5, transition metal, platinum group Edit this on Wikidata
Furvell gymyk Rh edit this on wikidata
Dydhyas diskudhans 1803 Edit this on Wikidata
Niver atomek 45 Edit this on Wikidata
Elektronegedhegedh 2.28 Edit this on Wikidata
Rann a period 5, group 9 Edit this on Wikidata
Commons page Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Elven gymyk yw rodiom, niver 45 y'n Vosen Beriodek. Y furvell gymyk yw Rh. An hanow a dheu dhyworth an ger Greka rhodos, ow styrya liw rosen. Nyns eus rann vewoniethel dhe rodiom, ha pur danow yw an elven ma. Diskudhys veu rodiom gan William Hyde Wollaston (1766-1828). Kymygydh o Wollaston dhyworth Norfolk neb a driga yn Loundres. Ev a oberi warbarth gans Smithson Tennant (1761-1815) yn 1800. I a wrug hwithrans war blatinom, orth y deudhi yn aqua regia, kemyskans a drenken hidroklorik ha trenken nitrik. Tennant a dhiskudhas osmiom hag iridiom dhyworth remenant y'n teudhans. Wollaston a studhyas an teudhans y honan. Dhyworth henna ev a gavas paladiom ha rodiom. Wosa kodha yn godhas an paladiom, gesys veu ev gans gwrysow liw rosen teg a rodiom klorid.

Y hwer rodiom avel monow tanow, avel rodoplumsit (rodiom-plobm sulfid - Rh3Pb2S2) ha rodokrosit. Askorrys yw rodiom ynwedh avel isaskorr purhe monow kober ha nikel. An askorrans ollvysel pub bledhen yw 16 tunnas. Usys yw dhe wul konvertydhyon katalytek (85% a askorrans bledhenek). Eylgylghys yw a-dro dhe 2 dunnas an vledhen dhyworth konvertydhyon latalytek. Usys yw nebes anedha, a-dro dhe 6%, y'n diwysyans gweder.

Poos atomek rodiom yw 102.91, y boynt teudhi yw 1966°C ha'y boynt bryjyon yw 3725°C. Y dhosedh yw 12.4kg an liter. Alkan tanow lenter arghansek kales yw.

Mirva[golegi | pennfenten]