Kalciom

Dhyworth Wikipedya, an godhoniador rydh
Jump to navigation Jump to search
Calcium 1.jpg
Ca-TableImage.svg
Ensampel a'n re ma a sew Elven gymyk, essential medicine Edit this on Wikidata
Furvell gymyk Ca edit this on wikidata
Dydhyas diskudhans 1808 Edit this on Wikidata
Niver atomek 20 Edit this on Wikidata
Aray an elektrons [Ar] 4s², 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 4s² Edit this on Wikidata
ElektronegedhegedhEdit this on Wikidata
Studh oksidyans 1, 2 Edit this on Wikidata
Darn a period 4, group 2 Edit this on Wikidata
Commons page Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Elven gymyk yw Kalciom, niver 20 y'n Vosen Beriodek. Y furvell gymyk yw Ca. An hanow a dheu dhyworth an ger Latinek calx, ow styrya kalgh. Essensek yw kalciom dhe bub tra byw marnas nebes hwesker ha bakteria. Avel kalciom karbonad, CaCO3, ev a wra korf eskern dhe enevales morek ha lensow dhe lagasow; avel kalciom fosfat, Ca5(PO4)3(OH), ev yw eskern ha dens enevales an tir, hag avel kalciom oksalat, CaC2O4, kevys yw yn plansow.

Kalciom yw an alkan moyha pols y'n korf denel. Yn-mes a'n 1200g a galciom y'n korf denel kresek, yma 1190g y'n eskern. An 10g aral a wra pymp gweythres posek.

  • ev a wra synsi kellow war-barth
  • rann yw ev a ober keher
  • ev a syns pH an goos sad
  • ev a syns rannans kellow
  • ev a dhalleth livreson hormonow.

Y talvia pobel dybri palster a galciom, dhe weres tevyans dens hag eskern, yn arbennek benenes torrek ha fleghes. Keus ha choklet yw pennfentennow da a galciom. Usys yw kalsiom yn lies medhegneth. Usys yw kalciom karbonat rag drog torr, kalciom klorid yw dyuretyk yn dognow byghan, hag usys yw kalciom sulfat rag gul kastow plaster.

Syr Humphrey Davy o an kynsa dhe gavos alkan kalciom yn 1808 dre dhevnydh elektrolysans.

Usys o kalgh dres istori rag drehevel. Kemyskys o kalgh, tewes ha dowr dhe wul mortar. An monow moyha posek yw kalcit, dolomit ha gypsum. Askorrys yw 120 milvil tunnas pub bledhen a galgh. Usys yw alkan kalciom dhe wul kesalkannow. Usys yw kalgh dhe dhyghtya dowr, y'n diwysyans kymyk ha dhe wul lim ha dur.

Kalciom yw an pympves elven moyha pals war an norvys (4%). Kemmyn yw yn kerrygi godhosek kepar ha men kalgh ha krey.

Poos atomek kalciom yw 40.01, y boynt treudhi yw 839°C ha'y boynt bryjyon 1484°C. Y dhosedh yw 1.6kg an liter. Alkan medhel arghansek yw.

Mirva[chanjya | pennfenten]