Galliom

Dhyworth Wikipedya, an godhoniador rydh
Jump to navigation Jump to search
Gallium crystals.jpg
Ga-TableImage.svg
Ensampel a'n re ma a sew Elven gymyk Edit this on Wikidata
Klass post-transition metal Edit this on Wikidata
Furvell gymyk Ga edit this on wikidata
Dydhyas diskudhans 1875 Edit this on Wikidata
Niver atomek 31 Edit this on Wikidata
Elektronegedhegedh 1.81 Edit this on Wikidata
Studh oksidyans 1, 2, 3 Edit this on Wikidata
Darn a period 4, group 13 Edit this on Wikidata
Commons page Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Elven gymyk yw galiom, niver 31 y'n Vosen Beriodek. Y furvell gymyk yw Ga. An hanow a dheu dhyworth Gallia, hanow Pow Frynk y'n yeth latinek. Hemm yw onan a dhiw elven henwys dhyworth Pow Frynk (frankiom yw an eyl). Nyns eus devnydh dhe galliom y'n korf denel.

Diskudhys veu galliom yn 1875 gans Paul-Émile Lecoq de Boisbaudran yn Paris. Pan ev a viras orth spektrum zynk dhyworth y voon, zincblende, y verkyas ev linennow na'ga gwelas kyns. Wosa purhe an sampel, ev a henwis an elven nowydh galliom. Re a lever Boisbaudran dhe henwel an elven war y lergh y honen. Y hanow kres o Lecoq, hevel dhe le coq, frynkek rag kulyek, gallus yn latinek.

Askorrys yw galliom avel isaskor purhe zynk ha kober. Avel galliom arsenid (GaAs) usys yw dhe wul LEDow yn euryoryow ha daffar elektronek awos y vos hanterkendegor. Fest dhe les yw galliom arsenid dhe wul ughjynnow-amontya. Usys yw an isotop galliom-67 yn medhegel dhe dhyghtya melanoma.

Alkan gwynn-arghansek yw galliom, medhel lowr dhe dreghi gans kollell. Yma dew isotop, galliom-69 (60%) ha galliom-71 (40%). Y boos atomek yw 69.72. Nyns yns i radyoweythresek. Pyth koynt yw galliom dhe lehe orth treudhi, dyffrans dhe alkannow erel. Y boynt treudhi yw 30°C ha'y boynt bryjyon 2403°C, an efander tempredh moyha (2373°C) dhe bub elven oll.

Mirva[chanjya | pennfenten]