Dowrlammow Victoria

Dhyworth Wikipedya, an godhoniador rydh
Jump to navigation Jump to search
Rhaeadr Victoria
Cataratas Victoria, Zambia-Zimbabue, 2018-07-27, DD 05.jpg
Sort dowrlam, dowrlamm horn margh Edit this on Wikidata
Henwys dhyworth Viktorya Edit this on Wikidata
Doronieth
Ranndir gwithans Mosi-oa-Tunya National Park Edit this on Wikidata
Rann a'n re a sew Dowr Sambesi Edit this on Wikidata
Tyller Livingstone, Victoria Falls Edit this on Wikidata
Konteth Southern Province, Matabeleland North Province Edit this on Wikidata
Gwlas Zambi, Zimbabwe Edit this on Wikidata
Arenebedh 6,860 ha Edit this on Wikidata
A-ugh an mor 892 Edit this on Wikidata
Ogas dhe Dowr Sambesi Edit this on Wikidata
Kesordnogyon 17.92478°S 25.85806°E Edit this on Wikidata
Diskargans 1,088 Edit this on Wikidata
Studh ertach Ertachva an Bys UNESCO Edit this on Wikidata
Manylion



Dowrlammow Victoria (yeth Lozi: Mosi-oa-Tunya, "An mog hag a darenn"; yeth Tonga: Shungu Namutitima, "Dowr Bryjyon") yw dowrlam war an Dowr Zambesi yn Afrika Soth. Prederys yw avel onan a dhowrlammow brassa an Bys dre reson y lester (1708m – 5604 tros-hys). Desedhys yw war an or ynter Zambi ha Zimbabwe. Apoyntys veu avel Ertachva an Bys UNESCO yn 1989, an unnik unn yn Zambi hag onan a bymp yn Zimbabwe.

An hanow[golegi | pennfenten]

David Livingstone, an kannas eglos ha hwithrer tiryow a Alban, o an kynsa European dhe vires orth an dowrlam yn 1855. A-dhesempis ev a’y henwis dhe enora Myghternes Victoria, mes kemmyn yw an hanow Lozi Mosi-oa-Tunya ha’n Rol Ertachvaow an Bys a aswonn an dhew hanow.

Myns[golegi | pennfenten]

Nyns yw Dowrlammow Victoria an dowrlam ughella y’n Bys, na’n ledanna naneyl, mes aswonnys yw avel an dowrlam brassa y’n Bys, drefen y lester (1708m) hag ughelder (108m – 354 tros-hys). Ymons i diwweyth ughelder Dowrlammow Niagara yn Amerika North ha moy ages diwweyth aga lester. Diskargans an avon a wra varya polta, gans seson glawek ynter mis Du bys mis Ebrel, ha seson segh rag remenans an vledhen. Ewon a’n dowrlam a drehav dhe ughelder moy ages 400m, traweythyow diwweyth henna, y hyllir y weles dhyworth 50km ha moy. An liv leha (dalleth mis Du) yw degves rann a’n liv moyha (dalleth mis Ebrel). Yma prederow bos chanj an hin owth ynkressya an varyans ma.

Skeusen a’n dowrlam, ow tiskwedhes an bons hyns horn ha’n keynansow

Keynansow[golegi | pennfenten]

Yn-dann an dowrlam yma kevres a geynansow eskniys gans an dowr yn le mayth o gwanderow y’n karrygi (torvaow yn basalt dre vras). I a hembronk ygam-ogam drefen an dowr dhe dhisplegya unn dorva wosa y gila. Lemmyn usys yns i rag sportow aventur, kepar ha skathow klos dowr gwyls, lamma bunjee ha kayakya.

An hyns horn ha tornyaseth[golegi | pennfenten]

Cecil Rhodes ha’y ‘Kowethyans bretennek-Afrika Soth’ a vynnas efani rewl an emperoureth bretennek pella dhe’n north, ha dhe wul henna, ev a restras drehevelyans hyns horn dhyworth Cape Town dhe’n dowrlam yn 1905, dres pons pur ogas dhe’n dowrlammow, hag erbynn 1909 mar bell avel Kongo belgek y’n north. Drehevys veu ostel yn 1904, an Victoria Falls Hotel, awos tornysi dhe dhalleth dos dhe weles an tennvos. Bys dhe diwedh an 1990ow, a-dro dhe 400,000 a dus an vledhen a wre vysytya an tyller, an brassa rann anedha war du Zimbabwe. A-dhia an termyn na, kudynnow politek yn Zimbabwe a styr dell wra le a dus mos dhe’n ostelyow ena ha moy dhe’n ostelyow yn Sambi.

Godhvewnans[golegi | pennfenten]

Desedhys yw dew bark kenedhlek byghan ogas dhe’n dowrlammow. I a gomprehend olifanses, jirafes, lewyon, bualyon Afrika ha gaverewiges.