Berylliom

Dhyworth Wikipedya, an godhoniador rydh
Jump to navigation Jump to search
Beryllium nuggets 2.jpg
Be-TableImage.svg
Ensampel a'n re ma a sew Elven gymyk, polter helosk, kankregyner galwosek, kankregyner Edit this on Wikidata
Klass alkan Edit this on Wikidata
Furvell gymyk Be edit this on wikidata
Dydhyas diskudhans 1798 Edit this on Wikidata
Niver atomekEdit this on Wikidata
Aray an elektrons 1s² 2s², [He] 2s² Edit this on Wikidata
ElektronegedhegedhEdit this on Wikidata
Studh oksidyans 1, 2 Edit this on Wikidata
Rann a bagas 2, period 2 Edit this on Wikidata
Commons page Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Elven gymyk yw berylliom, niver 4 y'n Vosen Beriodek. An hanow a dheu dhyworth an ger Greka beryllo, rag an moon beryl. An hanow kynsa rag an elven veu glucinium drefen bos dhodho gesstoffow hweg. Y furvell gymyk yw Be.

Askorrys yw berylliom yn tardhow ughnovaow. Askorrys berylliom-10 radyovewek yn ayrgylgh an Norvys pan wra dewynnow kosmik effeythi atomow oksyjen. Y vyns re varyas dres an bledhennyow, ytho usys yw hemma yn hwythennow ayr yn rewivaow dhe vusura gwrians an howl y'n termyn eus passyes. Nyns usi berylliom dhe les dhe'n korf denel, yn wir, peryllus yw y bolter po mog. An re ma a wra kawsya dises henwys berylliosis.

Pur gerys da dre bub rann a istori yw monow berylliom, beryl ha gwerem. Yn despit dhe hemma, an den kynsa dhe enyshe beryliom yn kymyk o Friedrich Wöhler yn 1828 yn Berlin. Usys veu berylliom dhe dhiskudha an nywtron gans James Chadwick yn 1932. Ny wra berylliom sugna nywtrons, ytho usys yw y'n diwysyans nuklerek, hag yn arvow nuklerek.

Askorrys yw berylliom dhe usya y'n diwysyansow toulys, hag avel fenestri yn jynnow dewynnow-x. Gwrys vydh gweder-mires an Pellweler Efanvos James Webb gans berylliom.

Yn 1990 y hwer tardh yn gweythva lu Russi yn Ust'-Kamenogorsk ryb an or gans China. Effeythys dres 120,000 gan komolen a vog berylliom oksid.

Alkan gwynn-arghansek medhel yw berylliom. Y boos atomek yw 9.01, y boynt treudhi 1278°C ha'y boynt brynjyon 2970°C. Y dhosedh yw 1.8kg an liter.

Dielvennans a isotopow oksyjen re brevas an Romanas dhe gavos gweremmow dyworth Ostri, kyn deuth nebes anedha dhyworth mar bell avel Pakistan. An myghternedh Mogul yn Eynda a gavas aga gweremmow dhyworth Amerika Dhyghow, dell hevel dre wikoryon spaynek.

Mirva[golegi | pennfenten]