Plutoniom

Dhyworth Wikipedya, an godhoniador rydh
Jump to navigation Jump to search
Plutonium ring.jpg
Pu-TableImage.svg
Ensampel a'n re ma a sew Elven gymyk Edit this on Wikidata
Furvell gymyk Pu edit this on wikidata
Dydhyas diskudhans 1941 Edit this on Wikidata
Niver atomek 94 Edit this on Wikidata
Elektronegedhegedh 1.28 ±0.01 Edit this on Wikidata
Rann a period 7, aktinid Edit this on Wikidata
Commons page Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Elven gymyk yw plutoniom, niver 94 y'n Vosen Beriodek. Y furvell gymyk yw Pu. An hanow a dheu dhyworth an planet korr Plouton, drefen henwys veu uraniom dhyworth Ouranos ha neptuniom dhyworth Nevyon. Nyns eus dhe plutoniom rann y'n korf denel. Ny hwer plutoniom war an nor marnas yn arbrovjiow hwithrans, mes drefen provyow arvow nuklerek yma gans pubonen nebes atomow plutoniom yn y gorf. Pur beryllus yw drefen y dhewynnyans α hag a guntell y'n eskern.

Usys yw isotop plutoniom-238 yn rewloryon kolon.

Gwrys veu plutoniom rag an kynsa prys yn mis Kevardhu 1940 gans Glenn Seaborg, Arthur Wahl ha Joseph Kennedy. Ny dhyllys veu an derivans a-dro dhodho. I a aswonnas plutoniom dhe allos gul tanbellen atomek. An Statys Unys a dhallathas askorra plutoniom, hag erbynn 1945 yth esa nebes kilogrammow gansa, lowr a blutoniom dhe wul teyr tanbellen atomek.

Tardhys veu an danbellen gynsa ogas dhe Alamagordo yn mis Gortheren 1945. Droppys veu an nessa tanbellen war Nagasaki war an 9ves a vis est 1945, ow ladha 70,000 ha golia 100,000. (Tanbellen uraniom veu an unn droppys war Hiroshima).

Askorrys yw a-dro dhe 50 tunnas a blutoniom pub bledhen, drefen bos isaskorr dasoberoryon nuklerek. Y hyllir usya plutoniom yn dasoberoryon fast-breeder, mes lettyes veu aga devnydh yn Almayn, an Statys Unys ha'n Ruvanieth Unys erbynn lemmyn.

Usys o plutoniom-238 war Apollo 14 ha'n tavellow efanvos Voyager I ha II.

Poos atomek plutoniom yw 244.06, y boynt teudhi yw 640°C ha'y boynt bryjyon yw 3330°C. Y dhosedh yw 19.8kg an liter. Alkan arghansek radywoweythresek yw.


Mirva[golegi | pennfenten]