Kobalt

Dhyworth Wikipedya, an godhoniador rydh
Jump to navigation Jump to search
Kobalt electrolytic and 1cm3 cube.jpg
Co-TableImage.svg
Ensampel a Elven gymyk, kankregyner Edit this on Wikidata
Klass allergen Edit this on Wikidata
Dydhyas diskudhans 1735 Edit this on Wikidata
Niver atomek 27 Edit this on Wikidata
Elektronegedhegedh 1.88 Edit this on Wikidata
Studh oksidyans −1, 1, 2, 3, 4, 5 Edit this on Wikidata
Rann a period 4, bagas 9 Edit this on Wikidata
Commons page Restrennow kelmys war Gemmyn Wikimedia

Elven gymyk yw kobalt, niver 27 y'n Vosen Beriodek. Y furvell yw Co. An hanow a dheu dhyworth an ger Almaynek kobald, ow styrya bocka.

Diskudhys veu yn men kowas 'Cape of Good Hope' yn 1819, ow tiskwedhes y vos eksistya yn efanvos yn naturel.

Essensek yw kobalt dhe'n korf denel drefen y vos rann a volekulen vitamyn B12. Fowt vitamyn B12 a wra kawsya anemia.

Yn bedh Faro Tutankhamun (a rewlyas ynter 1361 ha 1352 KOK), diskudys veu 'pluvek' gweder glas, liwys gans kobalt. Usys glas kobalt yn China rag liwa priweyth kyns hemma. Da o gans gwrioryon gweder yn Venice ha Bristol devnydhya kobalt. Diskudhys an alkan kobalt gans Georg Brandt yn Stockholm, Sweden, yn 1739. Fest tennvenek yw dur kobalt ha usys o gans Almayn Nazi dhe wul tardhennow tennvenek (magnetic mines).

Posek yw kobalt yn kenwerthel. Askorrys yw a-dro dhe 30,000 tunnas pub bledhen, an moyha rann a Repoblek Werinol Kongo ha Zambi. Usys yw dhe wul kesalkenyow tennvenek, yn priweyth, katalydhyon ha payntys. Usys yw an isotop kobalt-60 yn dyghtyans medhegel ha dhe dhewolowi boos.

An moyha rann a gobalt an norvys yw yn y golonnen. Yma edhom dhe algi glas-wyrdh a gobalt. Poos atomek kobalt yw 58.93, y boynt treudhi yw 1495°C ha'y boynt bryjyon yw 2870°C. Y dhosedh yw 8.9kg an liter. Alkan glas-arghansek kales tennvenek yw kobalt. Gerys-da o kobalt y'n termyn eus passyes rag gul ynk anweladow.

Mirva[golegi | pennfenten]