Epistemologieth

Dhyworth Wikipedya, an godhoniador rydh
Jump to navigation Jump to search
René Descartes a dybis meur a-dro dhe wovynnow epistemlogiethek yn y ober.

Epistemologieth (a'n Grek ἐπιστήμη, epistēmē 'godhvos') yw skorren filosofieth yn kever godhvos. Epistemologydhyon a studh an gnas, dallathvos ha finyow a wodhvos, avowans epistemek, resonekter kryjyans, hag erel. Epistemologieth yw isran chyf a filosofieth, gans isrannow chyf erel kepar hag ewnhynsegieth, lojyk ha metafisek.

Yma dadhlow yn epistemologieth yn peswar leurnedh chyf:

  1. Dielvennans filosofek a'n gnas a wodhvos ha'n studh res rag kryjyans dhe vos godhvos, kepar ha gwiryonedh hag avowans.
  2. Penfentennow possybyl a wodhvos ha kryjyans avowys, kepar ha percepcyon, reson, kov ha dustuni.
  3. An kesweyth a gorf a wodhvos po kryjyans avowys, yn y vysk mars yw edhom a gryjyansow avowys oll dhe vos devedhys a gryjyansow avowys ha selvenek po mar nag yw res saw sett a gryjyansow kesklenus rag avowans.
  4. Diskryjyans filosofek hag a wra govyn an possybylta a wodhvos ha kudynnow kelmys, kepar ha mars yw diskryjyans godros dhe wodhvos normal ha mars yw possybyl dhe nagha argyansow diskryjyek.

Y'n dadhlow ma, hag erel, epistemologieth a assay gorthebi govynnow kepar ha "Pandr'a wodhon?", "Pandr'a styr ni dhe leverel y hwodhon neppyth?", "Pandr'a wra kryjyansow avowys dhe vos avowys?", ha "Fatel wodhon ni dhe wodhvos?".