Morgi glas

Morgi glas
	Morgi glas yn Ynysek Açores, Portyngal
Klassans bewoniethek
Gwlaskor:	Animalia
Rannans:	Selachii
Fylum:	Chordata
Klass:	Chondrichthyes
Is-klass:	Elasmobranchii
Urdh:	Carcharhiniformes
Teylu:	Carcharhinidae
Kinda:	Prionace; Cantor, 1849
Ehen:	P. glauca
Hanow dewhenwek
	Prionace glauca; (Linnaeus, 1758)
Kesstyrynnow
	Carcharhinus macki (Phillipps, 1935); Carcharias aethiops Philippi, 1902; Carcharias glaucus (Linnaeus, 1758); Carcharias gracilis Philippi, 1887; Carcharias hirundinaceus Valenciennes, 1839; Carcharias pugae Pérez Canto, 1886; Carcharias rondeletii (Risso, 1810); Carcharinus glaucus (Linnaeus, 1758); Galeus thalassinus Valenciennes, 1835; Glyphis glaucus (Linnaeus, 1758); Hypoprion isodus Philippi, 1887; Isurus glaucus (Linnaeus, 1758); Prionace mackiei Phillipps, 1935; Prionacea glauca (Linnaeus, 1758); Squalus adscensionis Osbeck, 1765; Squalus caeruleus Blainville, 1816; Squalus glaucus Linnaeus, 1758; Squalus rondeletii Risso, 1810; Thalassinus rondeletii (Risso, 1810); Thalassinus rondeletti (Risso, 1810); Thalassinus rondelettii (Risso, 1810); Thalassorhinus vulpecula Valenciennes, 1839;

Morgi glas (Prionace glauca) yw eghen a vorvleydh. I a anedh mor down y'n keynvoryow temprek ha tropek. Morgi glas yw an eghen vyw unnik a'n kinda Prionace.^[1] Yma eghen dhifudhek, P. clarki, aswonys awos dens dhyworth Kaliforni.^[2] A-dro dhe 3.1m hag a brefer dowr goyeyn, an morgi glas a dhivro yn hirbel, kepar ha dhyworth Pow Sows Nowydh dhe Amerika Dyghow. Rolys yw avel Ogas Godrosys gans an KKGN.

Kyn, dell yw usys, an morgi glas yw syger, i a yll gwaya pur snell. Morgi glas yw a dhinyth fleghes byw hag yw aswonys rag gwasarnow bras a 25 dhe voy es 100 fleghes. I a dhiber dre vras war buskes byghan ha stifoges, kynth i a yll dybri miles brassa. Nebes a'n omsettyoryon a'n morgi glas a gomprehend an orka ha morvleydhi brassa kepar ha morvleydhi tiger ha morvleydhi gwynn meur.^[3] Aga bloodh ughboyntel yw ankoth hwath, mes dell yw krysys i a yll bewa rag bys dhe 20 bloodh.^[4] Onan a'n morvleydhi moyha pals pelajek yns, gans niverow bras kachys gans pyskadoryon avel kachyans anwaytys war linennow hir ha rosow.^[5]

An dens menhesen a-varr a'n eghen ma yw koth dhe vos dhyworth an Miocin a Shri Lanka. Dens menhesen erel yw koth dhe vos dhyworth an Miocin ha Pliocin a Jile, Itali, ha martesen Pow Belg.^[6]

Blåhaj, gwariell vleudh, yw selys war'n morvleydh ma.

Taksonomieth

Yth esa studhyans 2023 ow profya an eghen dhe vos dasklassys y'n kinda Carcharhinus.^[7]

Gwandrans ha bewva

An morgi glas yw morvleydh keynvorek hag epipelajek kevys dres oll an bys yn dowr down temprek ha tropek a-dhia an arenep dhe a-dro dhe 350 metrow.^[8] Yn moryow temprek treweythyow i a nes an morrep, le mayth i a yll bos gwelys gans sedhoryon; hag yn moryow tropek, i a anedh an downderyow. I a drig mar a-dhia an north avel Norgagh ha mar a-dhia an soth avel Chile. Morgeun glas yw kevys yn ogas a'n arvoryow a bub brastir saw Antarktika. Yma an brassa poblans y'n Hebask ynter 20° ha 50° north, mes gans leskellansow bras sesonek. Y'n trovannow, i a omles yn leven ynter 20°N hag 20°S.^[9] I a brefer tempredhow dowr yntra 12 hag 20°C, mes a yll bos gwelys yn dowr yntra 3.9 dhe 31°C.^[10] Rekordys dhyworth an Atlantek a dhiskwedh divroans rewlys naswedhek a-berth y'n frosow gwarthevyek.^[9]

Deskrifans

Diwen
Dens a-wartha
Dens a-woles

Morgeun glas yw skav gans eskelli pektorel hir. Avel meur a vorvleydhi erel, morgeun glas yw liwys erbynn: an rann wartha a'n korf yw glasdu, gwynnha war'n tenwennow, ha'n goles yw gwynn. An gorreydh a dev yn kemmyn dhe vos 1.82 dhe 2.82 metrow yn adhvesieth, mes an venynreydh a dev yn kemmyn dhe vos 2.2 dhe 3.3 metrow yn adhvesieth. Flourennow bras a yll tevi dhe vos 3.8 metrow hir. Treweythyow, yma morgi glas bras dres eghen derivys, gans unn chalenj pryntys yn efan a hirder a 6.1 metrow, mes nyns eus morvleydh a'n par ma aswonys gans godhonieth.^[11] An morgi glas yw nebes hirhys ha moon hag yw 27 dhe 55 kilogrammow y'n gorowreydh ha 93 dhe 182 kilogrammow yn benynreydhow bras.^[12]^[4]^[13] Treweythyow, yma benynreydh moy ages 3 metrow ha 204 kilogrammow. An possa poos rekordys rag an eghen o 391 kilogrammow.^[14] Byttegyns, yma chalenjys a 800–900 kilogrammow, kynth an re ma nyns yw gwirhys.^[15]^[16] An morgi glas yw ektothermek ynwedh.

Rol a dhevynnow

↑ https://neotropical.pensoft.net/article/58691/
↑ Mount, J.D. (1969). Late Pliocene vertebrates from the Newport Bay area, Orange County, California. Bulletin of the Southern California Paleontological Society. pp. 2–3.
↑ https://web.archive.org/web/20170712203600/http://biol.wwu.edu/mbel/media/pdfs/MarMamSci1996_12.pdf
1 2 http://www.fishaq.gov.nl.ca/research_development/fdp/sharks.pdf
↑ Nakano, H., & Stevens, J.D. (2008). The biology and ecology of the blue shark, Prionace glauca. Sharks of the open ocean: Biology, fisheries and conservation, 140–151.
↑ https://doi.org/10.3390%2Fd16030147
↑ https://doi.org/10.1155%2F2023%2F4798805
↑ https://www.fishbase.org/summary/SpeciesSummary.php?genusname=Prionace&speciesname=glauca
1 2 http://www.fao.org/3/ad123e/ad123e32.pdf
↑ https://www.researchgate.net/publication/372241153
↑ http://www.flmnh.ufl.edu/fish/Gallery/Descript/blueshark/blueshark.html
↑ http://www.irelandswildlife.com/2011/07/blue-shark-prionace-glauca/
↑ http://www.sea-angling-ireland.org/shark%20-%20blue.htm
↑ https://web.archive.org/web/20131007000204/http://elasmollet.org/Pg/Pg_large.html
↑ Flindt, Rainer (21 December 2006). Amazing Numbers in Biology. Springer Science & Business Media. p. 12. ISBN 978-3-540-30147-9.
↑ Berger, Wolf H. (6 May 2009). Ocean: Reflections on a Century of Exploration. University of California Press. p. 264. ISBN 978-0-520-94254-7.

Erthygel kott yw hemma. Ty a yll agan gweres y wellhe! Mar kodhes moy a-dro dhe'n desten ma, klyck chanjya ha dalleth skrifa!

[1] ttps://neotropical.pensoft.net/article/58691/

[2] Mount, J.D. (1969). Late Pliocene vertebrates from the Newport Bay area, Orange County, California. Bulletin of the Southern California Paleontological Society. pp. 2–3.

[3] ttps://web.archive.org/web/20170712203600/http://biol.wwu.edu/mbel/media/pdfs/MarMamSci1996_12.pdf

[:0-4] 1 2 http://www.fishaq.gov.nl.ca/research_development/fdp/sharks.pdf

[5] Nakano, H., & Stevens, J.D. (2008). The biology and ecology of the blue shark, Prionace glauca. Sharks of the open ocean: Biology, fisheries and conservation, 140–151.

[6] ttps://doi.org/10.3390%2Fd16030147

[7] ttps://doi.org/10.1155%2F2023%2F4798805

[8] ttps://www.fishbase.org/summary/SpeciesSummary.php?genusname=Prionace&speciesname=glauca

[:1-9] 1 2 http://www.fao.org/3/ad123e/ad123e32.pdf

[10] ttps://www.researchgate.net/publication/372241153

[11] ttp://www.flmnh.ufl.edu/fish/Gallery/Descript/blueshark/blueshark.html

[12] ttp://www.irelandswildlife.com/2011/07/blue-shark-prionace-glauca/

[13] ttp://www.sea-angling-ireland.org/shark%20-%20blue.htm

[14] ttps://web.archive.org/web/20131007000204/http://elasmollet.org/Pg/Pg_large.html

[15] Flindt, Rainer (21 December 2006). Amazing Numbers in Biology. Springer Science & Business Media. p. 12. ISBN 978-3-540-30147-9.

[16] Berger, Wolf H. (6 May 2009). Ocean: Reflections on a Century of Exploration. University of California Press. p. 264. ISBN 978-0-520-94254-7.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]