Dowrgleudh

Dhyworth Wikipedya, an godhoniador rydh
Lamma dhe: kevrennow lewya, hwilas
Yet-dhowr vor Dowrgleudh Porth Bud dhe'n porth y'n dre.

Dowrhyns o gwrys gans tus yw dowrgleudhyow. Del yw usys yth o dowrgleudhyow byldyes dhe garya gwara gans skathow po kreftow-dowr erel.

Y hwyllir devnydhya dowrgleudhyow dhe junya korfow a dhowr kepar ha loghow, moryow po avonyow. Unn ensampel a hemma yw an Dowrgleudh Panama a wra junya an Keynvor Hebask ha'n Keynvor Atlantek.

Dowrgleudhyow a yll bos junyes avel rosweyth-sita, avel an gracht yn Amsterdam.

Nasyow[chanjya | pennfenten]

Dowrgleudh sempel a gonsyst a gleudh eus lenwys a dhowr. Treweythyow res o dhe dhowrgleudhyow bos gwiskys gans pri po kestevyn. An argerdh a dhevnydh pri yw aswonys avel pollenna.

Res yw dhe dhowrgleudhyow bos leven, hedhys yw hemma gans ow kul troghvaow ha tomennow. Dhe yskynna po diyskynna breow, lower a dhowrgleudhyow a dhevnydh yetys-dowr a janj leven an dowr dhe lyftya po iselhe an skathow. Treweythyow yskynellow po plenow-golder yw devnydhyes awos aga bos a bris isella ha devnydhya le po na dowr.

Dowrgleudhyow a dreus avonyow, fordhow po nansow dre dhowrbonsow. An dowrbons gerys-gwella yw Dowrbons Pontcysyllte yn Kembra a dreus an Avon Dowrdiw.

Dowrgleudhyow an Ruwvaneth Unys[chanjya | pennfenten]

Yma dew eghen kemmyn a dhowrgleudh y'n Ruwvaneth Unys; dowrgleudhyow-gorhel, rag skathow brassa ages lestri po gorholyon-kruws, ha dowrgleudhyow-ynn, rag skathow-ynn ha skathow-hir. Y hyllir ranna'n dowrgleudhyow-ynn yn lower a eghennow erel, ow komprehendya: dowrgleudhyow efan ha dowrgleudhyow skath-keryn.

Meur a dhowrgleudhyow an Ruwvaneth Unys yw dowrgleudhyow-ynn a dreus an tir yntra sitys bras kepar ha Loundres, Birmingham ha Lyverpoul. Ensampel a dhowrgleudh-ynn yw an Dowrgleudh Konteth Vonnow hag Aberhondhu. An dowrgleudhyow-gorhel a jun sitys avel Mankeynyon dhe'n mor po avonow meur.

Yma 2,200 mildir a dhowrgleudhow y'n Ruwvaneth Unys a ober hedhyw. An dowrgleudh hirra yn Breten Veur yw Dowrgleudh Leeds ha Lyverpoul, eus 127 mildir y hirder.

Dowrgleudh berra Breten Veur yw Dowrgleudh Wardle yn Middlewich, Cheshyr, eus 154 troes-hys.

Dowrgleudhyow yn Kernow[chanjya | pennfenten]

Remenant Dowrgleudh Kesunyans Lyskerrys ha Logh ogas dhe Logh.

Yma dew vildir a dhowrgleudhow a ober yn Kernow war an Dowrgleudh Porth Bud, an dowrgleudh-ma yw devnydhyes gans tus owth usya kayakow, kanouyow ha skathow-dhelit yn-unnik a-der skathow-ynn. Yn y dhydh yth esa'n Dowrgleudh Porth Bud 32 mildir hys hag ev a dhiwedhas ogas dhe Lanstefan, hedhyw ev a dhiwedh ogas dhe Helebridge. Yma dew yet-dhowr war an dowrgleudh skath-hir ha plenow-goleder yn le yetys-dowr dres an 30 mildir a dhowrgleudh skath-keryn yntra Helebridge, Lanstefan ha Holsworthy.

Dowrgleudh aral yn Kernow o an Dowrgleudh Kesunyans Lyskerrys ha Logh, ev eth a-dhyworth Lyskerrys der an Glynn Avon Logh dres 6 mildir dhe Logh. Yth esa 24 yet-dhowr war an dowrgleudh, mes y'n jydh hedhyw nyns eus saw unn yet-dhowr goth a remayn ogas dhe Logh.

Rol a dhowrgleudhyow yn Kernow[chanjya | pennfenten]