Jump to content

Anav

Dhyworth Wikipedya, an godhoniador rydh
Anav
Klassans bewoniethek
Gwlaskor:
Animalia
Fylum:
Chordata
Kinda:
Anguis
Ehen:
A. fragilis
Hanow dewhenwek
Anguis fragilis

Anaves (Anguis fragilis) yw eghen a bedrevan anvenymus.[1] Anaves a drig yn tell po owth omgudha yn-dann daklow.[2][3] Aga kroghen yw leven gans skans heb gorgudhansow.

Teythi

[golegi | pennfenten]

Anaves y'n jeves korf hir kylghek, eseli vyth, hag a’s teves hirder ughboyntel a 57.5cm.[4] An rann vrassa a anaves yw yntra 40 ha 45cm hir, gans bys dhe 22cm war an tregh penn hag an remenant yw war an lost.[5] Nyns eus konna gweladow. An lost, hag a dhiwedh yn bleyn kornek, yw didorr gans an tron, hag yw boghes hirra yn fenowgh. Anaves a yll dibenna aga lost mars yw tennys gans omsettyer.[6] Pan dhasdevys, an lost a dev dhe vos stock byghan, dell hevel drefen gwayans, troghgafflans, ha defens nag yw mennys.[7]

An arenep a'n groghen a gonsyst a skans leven, kylghek po hweghkornek, ha heb gorgudhans. Yn kowal, yma 125 dhe 150 rewyow a skans war'n tron ha 130 dhe 160 war'n lost. Yn-dann an skans, yma platyow askornek (henwys osteoderms), hemm yw prag anaves a bedrevan yn tiwedhyn hag yn kledhek, moy yndella es serf. An skans war an penn yw haval dhe skans war serf. Dell yw usys, an bolghow skovarn yw kudh yn tien yn-dann an skans. An lagasow yw byghan hag yma kreghyn lagas gwayadow ha degeadow (an re ma yw kesteudhys yn serf) hag an pupyls yw rond. An taves berr yw efan ha dewlappek. Rag lapya, rag kolsugna substansow flerys, res yw dhedha ygeri aga ganow, drefen nyns eus an bolgh yn an weus wartha a serf. An dens yw bleynys ha treweythyow stag yn anstroth yns i; yma 7 dhe 9 dens yn an premaxilla, 10 dhe 12 yn an maxilla, ha 14 dhe 16 yn an en woles.[8]

Yma yn fenowgh dhe'n venynreydh linen a-hys an mell keyn ha tuyow du; yma dhe'n gorreydh breghi keyn. Anaves yowynk yw owrek gans torrow ha tenwennow gorm, ha linen dhu a-hys an mell keyn.[9][10]

Braster ha termyn bewnans

[golegi | pennfenten]

Anaves tevesik a dev dhe vos ogas ha 50cm, hag yw aswonys rag aga thermynyow bewnans hir. An anav yw martesen an bedrevan gans an hirra termyn bewnans, ow pewa a-dro dhe 30 bledhynnyow y'n gwyls ha 54 bledhynnyow dhe'n lyha yn kethneth (an rekord ma yw gans anav gorow neb a drigys yn Milva Kopenhavn a-dhia 1892 dhe 1946, an bloodh pan obtaynys yw ankoth).[11][12]

Dinythyans

[golegi | pennfenten]

Yn Europa Kres, an termyn-kyjya yw yntra mis Ebrel ha Metheven. An gorreydh a omladh yn freudhek rag an benynreydh, kynth yn an rann vrassa a boblansow an rann vrassa yns. An erbynoryon a wra herdhya, bratha, ha maylya an eyl gans y gila. Dres kyjyans, an venynreydh yw brathys yn fenowgh, hag an gorreydh a worr a-bervedh y dhew hemipenes yn an kloaka a'n venynreydh. Kyjyans a yll kemeres nebes euryow.

Treweythyow, benynreydh a gyj gans gorreydh erel. An termyn-tevi yw 11 dhe 14 seythennyow, hag ena i a dhinyth eth dhe dhewdhek fleghes (dres eghen 2 dhe 28) yntra mis Gortheren ha mis Est, treweythyow diwettha hwath. Anaves a dhinyth fleghes byw, an fleghes yw 7 dhe 10cm hir hag yn plisken tanow treusweladow, mayth i a wan a-wosa.[13]

Ekologieth

[golegi | pennfenten]

An kramviles ma nag omhowla avel eghennow erel, yn le i a omdommhe yn-dann daklow kepar ha meyn tommhes gans an howl. Yth ymons kevys yn gwels hir ha kerghynnedhow glyb erel.[14] Yn RU, anaves yw kevys yn fenowgh yn lowarthow ha pastellow tir, le mayth i a yll bos kennerthys dhe dhos a-ji ha gweres dhe remova hwesker pla gans ow korra plastek du po ow provia tylleryow rag klesa kepar ha bernyow prenn, folennow hornek kevryllys, po prileghennow.[15] War dhedyow tomm, unn po moy anaves a yll bos kevys yn-dann an guntelloryon tes ma.

An patron gwrians a anav yw avrewlys hag ervirys gans an kerghynnedh. Rag ensampel, hwithrans a dhiskwedh yth ymons difun dres an voragweyth, an mo, ha wosa glawas. Martesen hemm yw awos an fara a'ga boos.[16]

Omsettyoryon yw: nadres, broghes, ydhyn, brini, kathes, lewern, sortes, fesons, ha serf.[17][18][19][20] Anaves a helergh an lok a omsettyoryon gans aga thavosow. Avel meur a bedrevanes erel, i a yll dibenna aga lostow rag diank omsettyoryon. An lost a dhasdev, mes na dhe'n hirder gwreydhek.[7]

An rewl voos a anav a gonsyst a velhwes, bulhornes, ha buluk.[21][22]

Studh gwithys yn RU

[golegi | pennfenten]

Yn an Ruvaneth Unys, an anav yw gwithys, gans oll eghennow pedrevan teythiek erel. An poblans anav re beu owth iselhe, hag anlaghel yw dhe ladha, hodya, gwertha, po argemynna dhe wertha.[23][24][25]7

Bewdoronieth

[golegi | pennfenten]

An anav yw desevys dhe vos andeythiek yn Iwerdhon, ow trehedhes yn 1900ow. Awos aga usyow kevrinek yth ymons kales dhe aspia hag yw gwelys hepken yn rannow a Gonteth Clare ha martesen Galway, dre vras y'n rannvro Burren.[26][27][28]

Istori esplegyans

[golegi | pennfenten]

Eseli a'n kinda Anguis a omdhiskwedhas yn Europa dres an parth Bronnvil Paleojin 14, yntra nans yw 43.5 ha 41.2 milvil bledhynnyow, owth omdhesedha orth an rann Lutetian a'n Eocin.

Rol a dhevynnow

[golegi | pennfenten]
  1. ↑ https://www.acerecology.co.uk/slow-worm-species-guide/
  2. ↑ https://web.archive.org/web/20090617154220/http://www.ljmu.ac.uk/BIE/BIE_docs/ms_07-49.pdf
  3. ↑ https://animaldiversity.org/accounts/Anguis_fragilis/
  4. ↑ Wolfgang Böhme: A record-sized specimen of the western slow worm (Anguis fragilis). In: Zeitschrift für Feldherpetologie. Bd. 19, Nr. 1, 2012, ISSN 0946-7998, S. 117–118.
  5. ↑ Dieter Glandt: Die Amphibien und Reptilien Europas. Alle Arten im Porträt. Quelle & Meyer Verlag, Wiebelsheim 2015, ISBN 978-3-494-01581-1, S. 322–327.
  6. ↑ https://www.lacerta.de/AF/Bibliografie/BIB_623.pdf
  7. 1 2 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8709428
  8. ↑ Rainer Günther, Wolfgang Völkl: Blindschleiche – Anguis fragilis Linnaeus, 1758. In: Rainer Günther (Hrsg.): Die Amphibien und Reptilien Deutschlands. Gustav Fischer, Jena u. a. 1996, ISBN 3-437-35016-1, S. 617–631.
  9. ↑ https://www.academia.edu/23140448/The_blue_spotted_morph_of_the_slow_worm_Anguis_fragilis_Colour_polymorphism_and_predation_risks
  10. ↑ https://doi.org/10.13128%2FActa_Herpetol-17857
  11. ↑ https://web.archive.org/web/20170916052705/http://www.newnaturalists.com/product/9780007308156/The+British+Amphibians+and+Reptiles
  12. ↑ http://www.fourmilab.ch/images/animal_magnetism/notasnake.html
  13. ↑ Heribert Wolfbeck, Klemens Fritz: Blindschleiche, Anguis fragilis Linnaeus, 1758. In: Hubert Laufer, Klemens Fritz, Peter Sowig: Die Amphibien und Reptilien Baden-Württembergs. Ulmer, Stuttgart 2007, ISBN 978-3-8001-4385-6, S. 619–632.
  14. ↑ https://iwt.ie/species-in-focus-slow-worm/
  15. ↑ https://www.richardjacksonsgarden.co.uk/can-i-help-garden-slow-worms/
  16. ↑ https://kar.kent.ac.uk/69744/
  17. ↑ https://www.bto.org/our-science/projects/gbw/gardens-wildlife/garden-reptiles-amphibians/a-z-reptiles-amphibians/slow-worm
  18. ↑ http://surrey-arg.org.uk/SARGWEB.php?app=SpeciesData&Species=slow_worm
  19. ↑ https://www.froglife.org/info-advice/amphibians-and-reptiles/slow-worm/
  20. ↑ https://www.wildlifetrusts.org/wildlife-explorer/reptiles/smooth-snake
  21. ↑ https://doi.org/10.1080%2F00222930802702464
  22. ↑ https://doi.org/10.31396/biodiv.jour.2023.14.3.481.483
  23. ↑ https://www.wildlifetrusts.org/wildlife-explorer/reptiles/slow-worm
  24. ↑ https://web.archive.org/web/20070504002435/http://www.bbc.co.uk/nature/wildfacts/factfiles/281.shtml
  25. ↑ http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1981/69
  26. ↑ https://iwt.ie/species-in-focus-slow-worm/
  27. ↑ https://web.archive.org/web/20140203030313/http://www.npws.ie/media/npwsie/content/images/protectedsites/sitesynopsis/SY001926.pdf
  28. ↑ https://www.irishexaminer.com/opinion/columnists/arid-20225783.html
Dhyworth "https://kw.wikipedia.org/w/index.php?title=Anav&oldid=226545"